[ صرع ] * صرع و هو سقوط شىء بغتة و فيه اقوال مختلفة . كما ذكر جالينوس - عليه الرّحمه - حدوث اين مرض به اعتبار سدّه‌اى است غير تامّه از خلط بلغم لزج كه به مرور ، ظهور در اعصاب - كه خادمه و مجارى اخلاط دماغ است - مىنمايد و بدان سبب مانع از ذهاب روح نفسانى به سوى قلب مىشود ، و قلب به جهت آنكه اوعيهء روح حيوانى و حرارت غريزى است از عدم حصول روح نفسانى استيصال به هم مىرساند ، و از آن جهت متضمّن حركات عنيفه و اطوار شنيعه مىشود . و به رأى ارسطو - عليه الرّحمه - از رياح غليظه است كه مسدود مىكند منافذ بطون دماغ را و باطل مىنمايد افعال حسّ و حركت را به علّت عدم نفوذ روح . چنان گويند كه سقوط در آن حالت ، از جملهء وجوب آن خلط لزج و يا ريح غليظه است در حالت حركت ، دفعتا . علامتش شدّت قلق و اضطراب ، و كثرت زبد و بزاق است ؛ صفير و نخير كثير من جمله علامات مرض مذكور است . علاجش : دوايى كه عظيم النّفع است در صرع : سيساليوس سه درم ، حبّ الغار مثله ، زراوند مدحرج ، ريشه فاوانيا هر يك دو درم ، جند بيدستر ، اقراص اسقيل مكد يك درم ، كوفته و بيخته با عسل معجون كنند و با ماء العسل و سكنجبين عنصلى بنوشند . منضج نافع صرعى كه از مادّهء بلغم به هم رسيده : انيسون ، رازيانه هر كدام يك مثقال ، بادرنجبويه سه مثقال ، اسطوخودوس دو مثقال ، جوشانيده صاف نموده ، با گلقند آفتابى بنوشند . و مجوّز است زيرهء كرمانى نيز . سفوف نافع صرع : پوست هليلهء كابلى ، اسطوخودوس ، مصطكى ، بسفايج ، انيسون به وزن مساوى كوفته و نبات مساوى مجموع داخل نموده ، روز سه درم ميل كنند . مسهل : ايارج فيقرا . وجور « 40 » مانع و نافع صرع : حلتيت ، جند بيدستر كوفته در سكنجبين ممزوج ساخته ، در گلوى مصروع بريزند .

--> ( 40 ) . وجور : داروى رقيق كه در حلق ريزند ( غياث اللغات ) . هر دارو كه به دهان بيمار يا كودك ريزند آنگاه كه ايشان از تناول آن ناتوان باشند ( بحر الجواهر ) .